AI-geletterdheid (artikel 4): wat moet je team sinds februari 2025 weten?

Kort antwoord: dat het al geldt. Sinds 2 februari 2025 vraagt artikel 4 van de EU AI Act dat iedereen die bij jou met AI werkt er voldoende van begrijpt: wat de tool wel en niet kan, en wanneer een mens moet meekijken. Geen examen en geen certificaat, wel aantoonbare basiskennis die past bij hoe jullie AI inzetten, en die je vastlegt. Deze plicht loopt dus vooruit op de bekende chatbot-melding, die pas op 2 augustus 2026 ingaat.

Wat houdt AI-geletterdheid (artikel 4) precies in?

Artikel 4 vraagt van aanbieders én gebruikers van AI-systemen dat ze "naar beste vermogen" zorgen voor een voldoende niveau van AI-geletterdheid (in het Engels: AI literacy) bij hun personeel en bij iedereen die namens hen met AI werkt. De maat is niet absoluut: de wet koppelt het aan de kennis, ervaring en opleiding van je mensen én aan de context waarin je de AI gebruikt. Kort gezegd: AI literacy is verplicht sinds 2 februari 2025, niet pas straks.

Belangrijk voor webshops: wie AI van een ander inzet (een chatbot van Shopify, Intercom of Tidio, of een tekst- of beeldgenerator) is in de wet een "gebruiker" (deployer). Ook gebruikers vallen onder artikel 4. Je hoeft geen AI te bouwen om eronder te vallen; je hoeft het alleen te gebruiken.

Geldt artikel 4 ook voor kleine bedrijven?

Ja. Anders dan de European Accessibility Act kent de AI Act geen uitzondering voor kleine of micro-ondernemingen. Waar de EAA diensten van bedrijven onder de 10 medewerkers en 2 miljoen euro omzet vrijstelt, geldt AI-geletterdheid ongeacht je omvang. Wat wél meeschaalt is de diepgang: een team van drie met één support-chatbot heeft een lichtere invulling nodig dan een bureau dat AI in klantproducten verwerkt.

De eerste vraag is dus simpel: draait er AI in jouw organisatie? Wij detecteren welke chat-widget op je site staat; óf die AI-gedreven is, bevestig je zelf bij je leverancier. Gebruik je daarnaast AI voor productteksten of vertalingen, dan telt dat net zo goed mee.

Geen examen, wel aantoonbaar: wat "voldoende" betekent

Er is geen toets, geen diploma en geen verplichte cursus. De wet vraagt inspanning "naar beste vermogen", en in de praktijk betekent dat: je kunt laten zien dat je mensen weten wat de AI wel en niet kan, waar de risico's zitten (fouten, verzonnen antwoorden, privacy) en wanneer een mens moet meekijken.

Het EU AI Office houdt een openbaar overzicht bij van hoe organisaties dit aanpakken. Let op één ding: de Commissie zegt er zelf bij dat het klakkeloos overnemen van andermans aanpak je niet automatisch in orde verklaart. Geletterdheid is dus geen vinkje dat je ergens kopieert, maar iets dat past bij jouw AI, en dat je vastlegt.

Zo regel je AI-geletterdheid licht en aantoonbaar

Voor de meeste webshops en mkb-teams is dit in een middag te regelen:

1. Inventariseer je AI. Welke tools gebruik je, van welke leverancier en waarvoor (chat, teksten, beeld, vertalingen)? Dit overzicht is de basis, en meteen je startbewijs.
2. Leg per rol kort uit wat de AI doet, waar mensen op moeten letten en wanneer ze een antwoord niet blind mogen vertrouwen. Eén heldere pagina per taak is genoeg.
3. Leg vast dat het gebeurd is: datum, wie de uitleg kreeg en wat er behandeld is. Dat is precies het bewijs dat je bij een toezichthouder nodig hebt.
4. Houd het levend. Nieuwe tool of nieuwe collega? Vul aan. Geletterdheid is geen eenmalige actie maar een overzicht dat meebeweegt.

Stap 1 is ook waar de AI-transparantiecheck van Seviranta begint: we detecteren welke chat-widget op je site draait en leggen dat vast in een AI-register (welke AI, waarvoor, status). Dat register geeft je meteen de inventarisatie uit stap 1, en straks je bewijs voor de transparantieplicht.

Artikel 4 nu, artikel 50 komt eraan

AI-geletterdheid is de eerste verplichting die actief is, maar niet de laatste. Vanaf 2 augustus 2026 moet je chatbot bij het eerste contact zeggen dat het AI is, en moet AI-content machine-leesbaar gemarkeerd zijn; voor generatieve systemen die er al vóór die datum waren, geldt een uitloop tot 2 december 2026. Op overtreding van die transparantieregels staan boetes tot 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet. In Nederland houden de Autoriteit Persoonsgegevens en de RDI hier toezicht op. We schreven eerder uit hoe die melding werkt in moet je chatbot zeggen dat het AI is?.

Handig: hetzelfde register dat vastlegt welke AI je gebruikt, dient je inventarisatie voor artikel 4 én je bewijs voor artikel 50. Eén overzicht dat in beide gevallen meetelt.

Regel het overzicht nu het licht kan. De AI-transparantiecheck detecteert je chat-widget, levert de meldingstekst en bouwt je AI-register, voor 29 euro per maand (jaarlijks 290 euro, 2 maanden gratis; ex btw), los of als uitbreiding op elk plan. Bekijk de AI-transparantiecheck. Nog geen scan gedaan? Scan je site gratis en zie in twee minuten welke widget er draait.

Bronnen: Artikel 4, EU AI Act · Implementatie-tijdlijn AI Act · EU AI Office: living repository AI-geletterdheid