Artikel 50 van de EU AI Act, in gewone taal

Kort: artikel 50 is het transparantie-artikel van de EU AI Act. De kern in één zin: als mensen met AI te maken krijgen, moeten ze dat kunnen weten. Vanaf 2 augustus 2026 geldt dat voor chatbots, voor AI-gegenereerde content en voor deepfakes, ongeacht hoe groot je bedrijf is.

Wat is artikel 50 van de AI Act?

De EU AI Act deelt AI-systemen in naar risico. De zwaarste regels gelden voor hoog-risico toepassingen. Artikel 50 zit in een andere categorie: transparantie. Het gaat niet over of je AI mág gebruiken, maar over of je open bent dát je het gebruikt.

Het artikel maakt onderscheid tussen aanbieders (die het AI-systeem bouwen of leveren, zoals je chat-leverancier) en gebruikers (bedrijven die de AI van een ander inzetten, in de wet "deployers"). Een webshop met een AI-chatbot van een externe partij is een gebruiker, en ook voor gebruikers gelden transparantieplichten zodra hun AI met het publiek praat of content voor het publiek maakt.

Wat eist de AI Act aan transparantie?

Artikel 50 draait om een handvol situaties. Voor websites en webshops zijn dit de vier die tellen:

• Chatbots en AI-assistenten. Praat een bezoeker met een AI, dan moet hij dat uiterlijk bij het eerste contact weten. Een duidelijke melding in of boven het chatvenster volstaat; verstopt in de voorwaarden niet. Meer hierover: moet je chatbot zeggen dat het AI is?.
• AI-gegenereerde content. Tekst, beeld, audio en video die door AI zijn gemaakt of bewerkt, moeten machine-leesbaar als AI-output gemarkeerd zijn, bijvoorbeeld met metadata die een controleur kan uitlezen.
• Deepfakes. Beeld, audio of video die echt lijkt maar door AI is gemaakt of gemanipuleerd, moet zichtbaar als zodanig gelabeld zijn.
• AI-tekst over zaken van algemeen belang. Publiceer je door AI geschreven tekst die het publiek informeert over onderwerpen van algemeen belang, dan hoort daar in beginsel een label bij.

De rode draad: de bezoeker mag niet in de veronderstelling verkeren dat iets van een mens komt terwijl het van een machine komt.

Vanaf wanneer geldt artikel 50?

De datums liggen vast:

• Sinds 2 februari 2025: AI-geletterdheid. Artikel 4 vraagt dat wie met AI werkt er voldoende van begrijpt. Geen examen, wel aantoonbare basiskennis, passend bij hoe je AI inzet.
• Vanaf 2 augustus 2026: de transparantieplichten. De chatbot-melding, de content-markering en de deepfake-labels worden dan geldend recht.
• Uitloop tot 2 december 2026: voor generatieve systemen die al vóór 2 augustus 2026 op de markt waren, geldt voor de markering een extra overgangstermijn.

Voor wie geldt het, en wat zijn de boetes?

Belangrijk verschil met de European Accessibility Act: artikel 50 kent geen uitzondering voor kleine bedrijven. Waar de EAA micro-ondernemingen voor diensten vrijstelt, geldt de AI-transparantieplicht ongeacht bedrijfsomvang. Een eenmanszaak met een AI-chatbot valt er net zo goed onder als een concern.

Op overtreding staan boetes tot 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet, het hoogste van de twee, te handhaven per nationale toezichthouder.

Wat betekent dit voor jouw website?

Drie stappen brengen je ver: leg vast welke AI je toont (chat-widget, AI-teksten, AI-beeld), controleer of de melding bij je chatbot aan staat, en markeer AI-content die je aan het publiek laat zien. Dat overzicht is straks je bewijs.

Dat is precies wat de AI-transparantiecheck van Seviranta klaarzet. We detecteren welke chat-widget op je site draait; of die AI-gedreven is bevestig je zelf; de meldingstekst en een AI-register leveren we erbij als bewijsstuk, en de automatische toets of de melding echt aan staat is de aangekondigde volgende stap. Voor 29 euro per maand of 290 per jaar (ex btw), los te nemen of als uitbreiding op je Seviranta-plan.

En de toegankelijkheid van diezelfde chatbot toetsen we vandaag al: een chat-widget zonder toetsenbord-bediening of zonder naam voor de schermlezer faalt onder de EAA. Scan je site gratis en zie waar je staat.

Bronnen: Artikel 50, EU AI Act · Implementatie-tijdlijn AI Act · Transparantieregels artikel 50, uitgelegd